Virāṭa Parva · Adhyaya 4.17

Adhyāya 17

अध्यायः 17

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §17–19 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
17.1MBH-4-17-1

द्रौपद्युवाच । अशोच्यं नु कुतस्तस्या यस्या भर्ता युधिष्ठिरः । जानन्सर्वाणि दुःखानि किं मां त्वं परिपृच्छसि ॥

draupady uvāca । aśocyaṁ nu kutas tasyā yasyā bhartā yudhiṣṭhiraḥ । jānan sarvāṇi duḥkhāni kiṁ māṁ tvaṁ paripr̥cchasi ॥

17.2MBH-4-17-2

यन्मां दासीप्रवादेन प्रातिकामी तदानयत् । सभायां पार्षदो मध्ये तन्मां दहति भारत ॥

yan māṁ dāsīpravādena prātikāmī tadānayat । sabhāyāṁ pārṣado madhye tan māṁ dahati bhārata ॥

17.3MBH-4-17-3

पार्थिवस्य सुता नाम का नु जीवेत मादृशी । अनुभूय भृशं दुःखमन्यत्र द्रौपदीं प्रभो ॥

pārthivasya sutā nāma kā nu jīveta mādr̥śī । anubhūya bhr̥śaṁ duḥkham anyatra draupadīṁ prabho ॥

17.4MBH-4-17-4

वनवासगतायाश्च सैन्धवेन दुरात्मना । परामर्शं द्वितीयं च सोढुमुत्सहते नु का ॥

vanavāsagatāyāś ca saindhavena durātmanā । parāmarśaṁ dvitīyaṁ ca soḍhum utsahate nu kā ॥

17.5MBH-4-17-5

मत्स्यराज्ञः समक्षं च तस्य धूर्तस्य पश्यतः । कीचकेन पदा स्पृष्टा का नु जीवेत मादृशी ॥

matsyarājñaḥ samakṣaṁ ca tasya dhūrtasya paśyataḥ । kīcakena padā spr̥ṣṭā kā nu jīveta mādr̥śī ॥

17.6MBH-4-17-6

एवं बहुविधैः क्लेशैः क्लिश्यमानां च भारत । न मां जानासि कौन्तेय किं फलं जीवितेन मे ॥

evaṁ bahuvidhaiḥ kleśaiḥ kliśyamānāṁ ca bhārata । na māṁ jānāsi kaunteya kiṁ phalaṁ jīvitena me ॥

17.7MBH-4-17-7

योऽयं राज्ञो विराटस्य कीचको नाम भारत । सेनानीः पुरुषव्याघ्र स्यालः परमदुर्मतिः ॥

yo ’yaṁ rājño virāṭasya kīcako nāma bhārata । senānīḥ puruṣavyāghra syālaḥ paramadurmatiḥ ॥

17.8MBH-4-17-8

स मां सैरन्ध्रिवेषेण वसन्तीं राजवेश्मनि । नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मम भवेति वै ॥

sa māṁ sairandhriveṣeṇa vasantīṁ rājaveśmani । nityam evāha duṣṭātmā bhāryā mama bhaveti vai ॥

17.9MBH-4-17-9

तेनोपमन्त्र्यमाणाया वधार्हेण सपत्नहन् । कालेनेव फलं पक्वं हृदयं मे विदीर्यते ॥

tenopamantryamāṇāyā vadhārheṇa sapatnahan । kāleneva phalaṁ pakvaṁ hr̥dayaṁ me vidīryate ॥

17.10MBH-4-17-10

भ्रातरं च विगर्हस्व ज्येष्ठं दुर्द्यूतदेविनम् । यस्यास्मि कर्मणा प्राप्ता दुःखमेतदनन्तकम् ॥

bhrātaraṁ ca vigarhasva jyeṣṭhaṁ durdyūtadevinam । yasyāsmi karmaṇā prāptā duḥkham etad anantakam ॥

17.11MBH-4-17-11

को हि राज्यं परित्यज्य सर्वस्वं चात्मना सह । प्रव्रज्यायैव दीव्येत विना दुर्द्यूतदेविनम् ॥

ko hi rājyaṁ parityajya sarvasvaṁ cātmanā saha । pravrajyāyaiva dīvyeta vinā durdyūtadevinam ॥

17.12MBH-4-17-12

यदि निष्कसहस्रेण यच्चान्यत्सारवद्धनम् । सायंप्रातरदेविष्यदपि संवत्सरान्बहून् ॥

yadi niṣkasahasreṇa yac cānyat sāravad dhanam । sāyaṁprātar adeviṣyad api saṁvatsarān bahūn ॥

17.13MBH-4-17-13

रुक्मं हिरण्यं वासांसि यानं युग्यमजाविकम् । अश्वाश्वतरसंघांश्च न जातु क्षयमावहेत् ॥

rukmaṁ hiraṇyaṁ vāsāṁsi yānaṁ yugyam ajāvikam । aśvāśvatarasaṁghāṁś ca na jātu kṣayam āvahet ॥

17.14MBH-4-17-14

सोऽयं द्यूतप्रवादेन श्रिया प्रत्यवरोपितः । तूष्णीमास्ते यथा मूढः स्वानि कर्माणि चिन्तयन् ॥

so ’yaṁ dyūtapravādena śriyā pratyavaropitaḥ । tūṣṇīm āste yathā mūḍhaḥ svāni karmāṇi cintayan ॥

17.15MBH-4-17-15

दश नागसहस्राणि पद्मिनां हेममालिनाम् । यं यान्तमनुयान्तीह सोऽयं द्यूतेन जीवति ॥

daśa nāgasahasrāṇi padmināṁ hemamālinām । yaṁ yāntam anuyāntīha so ’yaṁ dyūtena jīvati ॥

17.16MBH-4-17-16

तथा शतसहस्राणि नृणाममिततेजसाम् । उपासते महाराजमिन्द्रप्रस्थे युधिष्ठिरम् ॥

tathā śatasahasrāṇi nr̥ṇām amitatejasām । upāsate mahārājam indraprasthe yudhiṣṭhiram ॥

17.17MBH-4-17-17

शतं दासीसहस्राणि यस्य नित्यं महानसे । पात्रीहस्तं दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत ॥

śataṁ dāsīsahasrāṇi yasya nityaṁ mahānase । pātrīhastaṁ divārātram atithīn bhojayanty uta ॥

17.18MBH-4-17-18

एष निष्कसहस्राणि प्रदाय ददतां वरः । द्यूतजेन ह्यनर्थेन महता समुपावृतः ॥

eṣa niṣkasahasrāṇi pradāya dadatāṁ varaḥ । dyūtajena hy anarthena mahatā samupāvr̥taḥ ॥

17.19MBH-4-17-19

एनं हि स्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः । सायंप्रातरुपातिष्ठन्सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥

enaṁ hi svarasaṁpannā bahavaḥ sūtamāgadhāḥ । sāyaṁprātar upātiṣṭhan sumr̥ṣṭamaṇikuṇḍalāḥ ॥

17.20MBH-4-17-20

सहस्रमृषयो यस्य नित्यमासन्सभासदः । तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैरुपस्थिताः ॥

sahasram r̥ṣayo yasya nityam āsan sabhāsadaḥ । tapaḥśrutopasaṁpannāḥ sarvakāmair upasthitāḥ ॥

17.21MBH-4-17-21

अन्धान्वृद्धांस्तथानाथान्सर्वान्राष्ट्रेषु दुर्गतान् । बिभर्त्यविमना नित्यमानृशंस्याद्युधिष्ठिरः ॥

andhān vr̥ddhāṁs tathānāthān sarvān rāṣṭreṣu durgatān । bibharty avimanā nityam ānr̥śaṁsyād yudhiṣṭhiraḥ ॥

17.22MBH-4-17-22

स एष निरयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः । सभायां देविता राज्ञः कङ्को ब्रूते युधिष्ठिरः ॥

sa eṣa nirayaṁ prāpto matsyasya paricārakaḥ । sabhāyāṁ devitā rājñaḥ kaṅko brūte yudhiṣṭhiraḥ ॥

17.23MBH-4-17-23

इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः । आसन्बलिभृतः सर्वे सोऽद्यान्यैर्भृतिमिच्छति ॥

indraprasthe nivasataḥ samaye yasya pārthivāḥ । āsan balibhr̥taḥ sarve so ’dyānyair bhr̥tim icchati ॥

17.24MBH-4-17-24

पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन्वशवर्तिनः । स वशे विवशो राजा परेषामद्य वर्तते ॥

pārthivāḥ pr̥thivīpālā yasyāsan vaśavartinaḥ । sa vaśe vivaśo rājā pareṣām adya vartate ॥

17.25MBH-4-17-25

प्रताप्य पृथिवीं सर्वां रश्मिवानिव तेजसा । सोऽयं राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः ॥

pratāpya pr̥thivīṁ sarvāṁ raśmivān iva tejasā । so ’yaṁ rājño virāṭasya sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ ॥

17.26MBH-4-17-26

यमुपासन्त राजानः सभायामृषिभिः सह । तमुपासीनमद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम् ॥

yam upāsanta rājānaḥ sabhāyām r̥ṣibhiḥ saha । tam upāsīnam adyānyaṁ paśya pāṇḍava pāṇḍavam ॥

17.27MBH-4-17-27

अतदर्हं महाप्राज्ञं जीवितार्थेऽभिसंश्रितम् । दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद्धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥

atadarhaṁ mahāprājñaṁ jīvitārthe ’bhisaṁśritam । dr̥ṣṭvā kasya na duḥkhaṁ syād dharmātmānaṁ yudhiṣṭhiram ॥

17.28MBH-4-17-28

उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्ना वीर वसुंधरा । तमुपासीनमद्यान्यं पश्य भारत भारतम् ॥

upāste sma sabhāyāṁ yaṁ kr̥tsnā vīra vasuṁdharā । tam upāsīnam adyānyaṁ paśya bhārata bhāratam ॥

17.29MBH-4-17-29

एवं बहुविधैर्दुःखैः पीड्यमानामनाथवत् । शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि ॥

evaṁ bahuvidhair duḥkhaiḥ pīḍyamānām anāthavat । śokasāgaramadhyasthāṁ kiṁ māṁ bhīma na paśyasi ॥