Adhyāya 14

वैशंपायन उवाच । प्रत्याख्यातो राजपुत्र्या सुदेष्णां कीचकोऽब्रवीत् । अमर्यादेन कामेन घोरेणाभिपरिप्लुतः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । pratyākhyāto rājaputryā sudeṣṇāṁ kīcako ’bravīt । amaryādena kāmena ghoreṇābhipariplutaḥ ॥

यथा कैकेयि सैरन्ध्र्या समेयां तद्विधीयताम् । तां सुदेष्णे परीप्सस्व माहं प्राणान्प्रहासिषम् ॥

yathā kaikeyi sairandhryā sameyāṁ tad vidhīyatām । tāṁ sudeṣṇe parīpsasva māhaṁ prāṇān prahāsiṣam ॥

तस्य तां बहुशः श्रुत्वा वाचं विलपतस्तदा । विराटमहिषी देवी कृपां चक्रे मनस्विनी ॥

tasya tāṁ bahuśaḥ śrutvā vācaṁ vilapatas tadā । virāṭamahiṣī devī kr̥pāṁ cakre manasvinī ॥

स्वमर्थमभिसंधाय तस्यार्थमनुचिन्त्य च । उद्वेगं चैव कृष्णायाः सुदेष्णा सूतमब्रवीत् ॥

svam artham abhisaṁdhāya tasyārtham anucintya ca । udvegaṁ caiva kr̥ṣṇāyāḥ sudeṣṇā sūtam abravīt ॥

पर्विणीं त्वं समुद्दिश्य सुरामन्नं च कारय । तत्रैनां प्रेषयिष्यामि सुराहारीं तवान्तिकम् ॥

parviṇīṁ tvaṁ samuddiśya surām annaṁ ca kāraya । tatraināṁ preṣayiṣyāmi surāhārīṁ tavāntikam ॥

तत्र संप्रेषितामेनां विजने निरवग्रहाम् । सान्त्वयेथा यथाकामं सान्त्व्यमाना रमेद्यदि ॥

tatra saṁpreṣitām enāṁ vijane niravagrahām । sāntvayethā yathākāmaṁ sāntvyamānā ramed yadi ॥

कीचकस्तु गृहं गत्वा भगिन्या वचनात्तदा । सुरामाहारयामास राजार्हां सुपरिस्रुताम् ॥

kīcakas tu gr̥haṁ gatvā bhaginyā vacanāt tadā । surām āhārayām āsa rājārhāṁ suparisrutām ॥

आजौरभ्रं च सुभृशं बहूंश्चोच्चावचान्मृगान् । कारयामास कुशलैरन्नपानं सुशोभनम् ॥

ājaurabhraṁ ca subhr̥śaṁ bahūṁś coccāvacān mr̥gān । kārayām āsa kuśalair annapānaṁ suśobhanam ॥

तस्मिन्कृते तदा देवी कीचकेनोपमन्त्रिता । सुदेष्णा प्रेषयामास सैरन्ध्रीं कीचकालयम् ॥

tasmin kr̥te tadā devī kīcakenopamantritā । sudeṣṇā preṣayām āsa sairandhrīṁ kīcakālayam ॥

सुदेष्णोवाच । उत्तिष्ठ गच्छ सैरन्ध्रि कीचकस्य निवेशनम् । पानमानय कल्याणि पिपासा मां प्रबाधते ॥

sudeṣṇovāca । uttiṣṭha gaccha sairandhri kīcakasya niveśanam । pānam ānaya kalyāṇi pipāsā māṁ prabādhate ॥

द्रौपद्युवाच । न गच्छेयमहं तस्य राजपुत्रि निवेशनम् । त्वमेव राज्ञि जानासि यथा स निरपत्रपः ॥

draupady uvāca । na gaccheyam ahaṁ tasya rājaputri niveśanam । tvam eva rājñi jānāsi yathā sa nirapatrapaḥ ॥

न चाहमनवद्याङ्गि तव वेश्मनि भामिनि । कामवृत्ता भविष्यामि पतीनां व्यभिचारिणी ॥

na cāham anavadyāṅgi tava veśmani bhāmini । kāmavr̥ttā bhaviṣyāmi patīnāṁ vyabhicāriṇī ॥

त्वं चैव देवि जानासि यथा स समयः कृतः । प्रविशन्त्या मया पूर्वं तव वेश्मनि भामिनि ॥

tvaṁ caiva devi jānāsi yathā sa samayaḥ kr̥taḥ । praviśantyā mayā pūrvaṁ tava veśmani bhāmini ॥

कीचकश्च सुकेशान्ते मूढो मदनदर्पितः । सोऽवमंस्यति मां दृष्ट्वा न यास्ये तत्र शोभने ॥

kīcakaś ca sukeśānte mūḍho madanadarpitaḥ । so ’vamaṁsyati māṁ dr̥ṣṭvā na yāsye tatra śobhane ॥

सन्ति बह्व्यस्तव प्रेष्या राजपुत्रि वशानुगाः । अन्यां प्रेषय भद्रं ते स हि मामवमंस्यते ॥

santi bahvyas tava preṣyā rājaputri vaśānugāḥ । anyāṁ preṣaya bhadraṁ te sa hi mām avamaṁsyate ॥

सुदेष्णोवाच । नैव त्वां जातु हिंस्यात्स इतः संप्रेषितां मया ॥

sudeṣṇovāca । naiva tvāṁ jātu hiṁsyāt sa itaḥ saṁpreṣitāṁ mayā ॥

वैशंपायन उवाच । इत्यस्याः प्रददौ कांस्यं सपिधानं हिरण्मयम् । सा शङ्कमाना रुदती दैवं शरणमीयुषी । प्रातिष्ठत सुराहारी कीचकस्य निवेशनम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । ity asyāḥ pradadau kāṁsyaṁ sapidhānaṁ hiraṇmayam । sā śaṅkamānā rudatī daivaṁ śaraṇam īyuṣī । prātiṣṭhata surāhārī kīcakasya niveśanam ॥

द्रौपद्युवाच । यथाहमन्यं पाण्डुभ्यो नाभिजानामि कंचन । तेन सत्येन मां प्राप्तां कीचको मा वशे कृथाः ॥

draupady uvāca । yathāham anyaṁ pāṇḍubhyo nābhijānāmi kaṁ cana । tena satyena māṁ prāptāṁ kīcako mā vaśe kr̥thāḥ ॥

वैशंपायन उवाच । उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला ततः । स तस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । upātiṣṭhata sā sūryaṁ muhūrtam abalā tataḥ । sa tasyās tanumadhyāyāḥ sarvaṁ sūryo ’vabuddhavān ॥

अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् । तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ॥

antarhitaṁ tatas tasyā rakṣo rakṣārtham ādiśat । tac caināṁ nājahāt tatra sarvāvasthāsv aninditām ॥

तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समीपगाम् । उदतिष्ठन्मुदा सूतो नावं लब्ध्वेव पारगः ॥

tāṁ mr̥gīm iva vitrastāṁ dr̥ṣṭvā kr̥ṣṇāṁ samīpagām । udatiṣṭhan mudā sūto nāvaṁ labdhveva pāragaḥ ॥