Who speaks here मार्कण्डेय mārkaṇḍeya · मातर mātara
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §226–228 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
मार्कण्डेय उवाच । स्कन्दस्य पार्षदान्घोराञ्शृणुष्वाद्भुतदर्शनान् । वज्रप्रहारात्स्कन्दस्य जज्ञुस्तत्र कुमारकाः । ये हरन्ति शिशूञ्जातान्गर्भस्थांश्चैव दारुणाः ॥
mārkaṇḍeya uvāca । skandasya pārṣadān ghorāñ śr̥ṇuṣvādbhutadarśanān । vajraprahārāt skandasya jajñus tatra kumārakāḥ । ye haranti śiśūñ jātān garbhasthāṁś caiva dāruṇāḥ ॥
वज्रप्रहारात्कन्याश्च जज्ञिरेऽस्य महाबलाः । कुमाराश्च विशाखं तं पितृत्वे समकल्पयन् ॥
vajraprahārāt kanyāś ca jajñire ’sya mahābalāḥ । kumārāś ca viśākhaṁ taṁ pitr̥tve samakalpayan ॥
स भूत्वा भगवान्संख्ये रक्षंश्छागमुखस्तदा । वृतः कन्यागणैः सर्वैरात्मनीनैश्च पुत्रकैः ॥
sa bhūtvā bhagavān saṁkhye rakṣaṁś chāgamukhas tadā । vr̥taḥ kanyāgaṇaiḥ sarvair ātmanīnaiś ca putrakaiḥ ॥
मातॄणां प्रेक्षतीनां च भद्रशाखश्च कौशलः । ततः कुमारपितरं स्कन्दमाहुर्जना भुवि ॥
mātr̥̄ṇāṁ prekṣatīnāṁ ca bhadraśākhaś ca kauśalaḥ । tataḥ kumārapitaraṁ skandam āhur janā bhuvi ॥
रुद्रमग्निमुमां स्वाहां प्रदेशेषु महाबलाम् । यजन्ति पुत्रकामाश्च पुत्रिणश्च सदा जनाः ॥
rudram agnim umāṁ svāhāṁ pradeśeṣu mahābalām । yajanti putrakāmāś ca putriṇaś ca sadā janāḥ ॥
यास्तास्त्वजनयत्कन्यास्तपो नाम हुताशनः । किं करोमीति ताः स्कन्दं संप्राप्ताः समभाषत ॥
yās tās tv ajanayat kanyās tapo nāma hutāśanaḥ । kiṁ karomīti tāḥ skandaṁ saṁprāptāḥ samabhāṣata ॥
मातर ऊचुः । भवेम सर्वलोकस्य वयं मातर उत्तमाः । प्रसादात्तव पूज्याश्च प्रियमेतत्कुरुष्व नः ॥
mātara ūcuḥ । bhavema sarvalokasya vayaṁ mātara uttamāḥ । prasādāt tava pūjyāś ca priyam etat kuruṣva naḥ ॥
मार्कण्डेय उवाच । सोऽब्रवीद्बाढमित्येवं भविष्यध्वं पृथग्विधाः । अशिवाश्च शिवाश्चैव पुनः पुनरुदारधीः ॥
mārkaṇḍeya uvāca । so ’bravīd bāḍham ity evaṁ bhaviṣyadhvaṁ pr̥thagvidhāḥ । aśivāś ca śivāś caiva punaḥ punar udāradhīḥ ॥
ततः संकल्प्य पुत्रत्वे स्कंदं मातृगणोऽगमत् । काकी च हलिमा चैव रुद्राथ बृहली तथा । आर्या पलाला वै मित्रा सप्तैताः शिशुमातरः ॥
tataḥ saṁkalpya putratve skaṁdaṁ mātr̥gaṇo ’gamat । kākī ca halimā caiva rudrātha br̥halī tathā । āryā palālā vai mitrā saptaitāḥ śiśumātaraḥ ॥
एतासां वीर्यसंपन्नः शिशुर्नामातिदारुणः । स्कन्दप्रसादजः पुत्रो लोहिताक्षो भयंकरः ॥
etāsāṁ vīryasaṁpannaḥ śiśur nāmātidāruṇaḥ । skandaprasādajaḥ putro lohitākṣo bhayaṁkaraḥ ॥
एष वीराष्टकः प्रोक्तः स्कन्दमातृगणोद्भवः । छागवक्त्रेण सहितो नवकः परिकीर्त्यते ॥
eṣa vīrāṣṭakaḥ proktaḥ skandamātr̥gaṇodbhavaḥ । chāgavaktreṇa sahito navakaḥ parikīrtyate ॥
षष्ठं छागमयं वक्त्रं स्कन्दस्यैवेति विद्धि तत् । षट्शिरोऽभ्यन्तरं राजन्नित्यं मातृगणार्चितम् ॥
ṣaṣṭhaṁ chāgamayaṁ vaktraṁ skandasyaiveti viddhi tat । ṣaṭśiro ’bhyantaraṁ rājan nityaṁ mātr̥gaṇārcitam ॥
षण्णां तु प्रवरं तस्य शीर्षाणामिह शब्द्यते । शक्तिं येनासृजद्दिव्यां भद्रशाख इति स्म ह ॥
ṣaṇṇāṁ tu pravaraṁ tasya śīrṣāṇām iha śabdyate । śaktiṁ yenāsr̥jad divyāṁ bhadraśākha iti sma ha ॥
इत्येतद्विविधाकारं वृत्तं शुक्लस्य पञ्चमीम् । तत्र युद्धं महाघोरं वृत्तं षष्ठ्यां जनाधिप ॥
ity etad vividhākāraṁ vr̥ttaṁ śuklasya pañcamīm । tatra yuddhaṁ mahāghoraṁ vr̥ttaṁ ṣaṣṭhyāṁ janādhipa ॥