Adhyāya 61

धृतराष्ट्र उवाच । भयं मे सुमहज्जातं विस्मयश्चैव संजय । श्रुत्वा पाण्डुकुमाराणां कर्म देवैः सुदुष्करम् ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । bhayaṁ me sumahaj jātaṁ vismayaś caiva saṁjaya । śrutvā pāṇḍukumārāṇāṁ karma devaiḥ suduṣkaram ॥

पुत्राणां च पराभवं श्रुत्वा संजय सर्वशः । चिन्ता मे महती सूत भविष्यति कथं त्विति ॥

putrāṇāṁ ca parābhavaṁ śrutvā saṁjaya sarvaśaḥ । cintā me mahatī sūta bhaviṣyati kathaṁ tv iti ॥

ध्रुवं विदुरवाक्यानि धक्ष्यन्ति हृदयं मम । यथा हि दृश्यते सर्वं दैवयोगेन संजय ॥

dhruvaṁ viduravākyāni dhakṣyanti hr̥dayaṁ mama । yathā hi dr̥śyate sarvaṁ daivayogena saṁjaya ॥

यत्र भीष्ममुखाञ्शूरानस्त्रज्ञान्योधसत्तमान् । पाण्डवानामनीकानि योधयन्ति प्रहारिणः ॥

yatra bhīṣmamukhāñ śūrān astrajñān yodhasattamān । pāṇḍavānām anīkāni yodhayanti prahāriṇaḥ ॥

केनावध्या महात्मानः पाण्डुपुत्रा महाबलाः । केन दत्तवरास्तात किं वा ज्ञानं विदन्ति ते । येन क्षयं न गच्छन्ति दिवि तारागणा इव ॥

kenāvadhyā mahātmānaḥ pāṇḍuputrā mahābalāḥ । kena dattavarās tāta kiṁ vā jñānaṁ vidanti te । yena kṣayaṁ na gacchanti divi tārāgaṇā iva ॥

पुनः पुनर्न मृष्यामि हतं सैन्यं स्म पाण्डवैः । मय्येव दण्डः पतति दैवात्परमदारुणः ॥

punaḥ punar na mr̥ṣyāmi hataṁ sainyaṁ sma pāṇḍavaiḥ । mayy eva daṇḍaḥ patati daivāt paramadāruṇaḥ ॥

यथावध्याः पाण्डुसुता यथा वध्याश्च मे सुताः । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वेन संजय ॥

yathāvadhyāḥ pāṇḍusutā yathā vadhyāś ca me sutāḥ । etan me sarvam ācakṣva yathātattvena saṁjaya ॥

न हि पारं प्रपश्यामि दुःखस्यास्य कथंचन । समुद्रस्येव महतो भुजाभ्यां प्रतरन्नरः ॥

na hi pāraṁ prapaśyāmi duḥkhasyāsya kathaṁ cana । samudrasyeva mahato bhujābhyāṁ prataran naraḥ ॥

पुत्राणां व्यसनं मन्ये ध्रुवं प्राप्तं सुदारुणम् । घातयिष्यति मे पुत्रान्सर्वान्भीमो न संशयः ॥

putrāṇāṁ vyasanaṁ manye dhruvaṁ prāptaṁ sudāruṇam । ghātayiṣyati me putrān sarvān bhīmo na saṁśayaḥ ॥

न हि पश्यामि तं वीरं यो मे रक्षेत्सुतान्रणे । ध्रुवं विनाशः समरे पुत्राणां मम संजय ॥

na hi paśyāmi taṁ vīraṁ yo me rakṣet sutān raṇe । dhruvaṁ vināśaḥ samare putrāṇāṁ mama saṁjaya ॥

तस्मान्मे कारणं सूत युक्तिं चैव विशेषतः । पृच्छतोऽद्य यथातत्त्वं सर्वमाख्यातुमर्हसि ॥

tasmān me kāraṇaṁ sūta yuktiṁ caiva viśeṣataḥ । pr̥cchato ’dya yathātattvaṁ sarvam ākhyātum arhasi ॥

दुर्योधनोऽपि यच्चक्रे दृष्ट्वा स्वान्विमुखान्रणे । भीष्मद्रोणौ कृपश्चैव सौबलेयो जयद्रथः । द्रौणिर्वापि महेष्वासो विकर्णो वा महाबलः ॥

duryodhano ’pi yac cakre dr̥ṣṭvā svān vimukhān raṇe । bhīṣmadroṇau kr̥paś caiva saubaleyo jayadrathaḥ । drauṇir vāpi maheṣvāso vikarṇo vā mahābalaḥ ॥

निश्चयो वापि कस्तेषां तदा ह्यासीन्महात्मनाम् । विमुखेषु महाप्राज्ञ मम पुत्रेषु संजय ॥

niścayo vāpi kas teṣāṁ tadā hy āsīn mahātmanām । vimukheṣu mahāprājña mama putreṣu saṁjaya ॥

संजय उवाच । शृणु राजन्नवहितः श्रुत्वा चैवावधारय । नैव मन्त्रकृतं किंचिन्नैव मायां तथाविधाम् । न वै विभीषिकां कांचिद्राजन्कुर्वन्ति पाण्डवाः ॥

saṁjaya uvāca । śr̥ṇu rājann avahitaḥ śrutvā caivāvadhāraya । naiva mantrakr̥taṁ kiṁ cin naiva māyāṁ tathāvidhām । na vai vibhīṣikāṁ kāṁ cid rājan kurvanti pāṇḍavāḥ ॥

युध्यन्ति ते यथान्यायं शक्तिमन्तश्च संयुगे । धर्मेण सर्वकार्याणि कीर्तितानीति भारत । आरभन्ते सदा पार्थाः प्रार्थयाना महद्यशः ॥

yudhyanti te yathānyāyaṁ śaktimantaś ca saṁyuge । dharmeṇa sarvakāryāṇi kīrtitānīti bhārata । ārabhante sadā pārthāḥ prārthayānā mahad yaśaḥ ॥

न ते युद्धान्निवर्तन्ते धर्मोपेता महाबलाः । श्रिया परमया युक्ता यतो धर्मस्ततो जयः । तेनावध्या रणे पार्था जययुक्ताश्च पार्थिव ॥

na te yuddhān nivartante dharmopetā mahābalāḥ । śriyā paramayā yuktā yato dharmas tato jayaḥ । tenāvadhyā raṇe pārthā jayayuktāś ca pārthiva ॥

तव पुत्रा दुरात्मानः पापेष्वभिरताः सदा । निष्ठुरा हीनकर्माणस्तेन हीयन्ति संयुगे ॥

tava putrā durātmānaḥ pāpeṣv abhiratāḥ sadā । niṣṭhurā hīnakarmāṇas tena hīyanti saṁyuge ॥

सुबहूनि नृशंसानि पुत्रैस्तव जनेश्वर । निकृतानीह पाण्डूनां नीचैरिव यथा नरैः ॥

subahūni nr̥śaṁsāni putrais tava janeśvara । nikr̥tānīha pāṇḍūnāṁ nīcair iva yathā naraiḥ ॥

सर्वं च तदनादृत्य पुत्राणां तव किल्बिषम् । सापह्नवाः सदैवासन्पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज । न चैनान्बहु मन्यन्ते पुत्रास्तव विशां पते ॥

sarvaṁ ca tad anādr̥tya putrāṇāṁ tava kilbiṣam । sāpahnavāḥ sadaivāsan pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvaja । na cainān bahu manyante putrās tava viśāṁ pate ॥

तस्य पापस्य सततं क्रियमाणस्य कर्मणः । संप्राप्तं सुमहद्घोरं फलं किंपाकसंनिभम् । स तद्भुङ्क्ष्व महाराज सपुत्रः ससुहृज्जनः ॥

tasya pāpasya satataṁ kriyamāṇasya karmaṇaḥ । saṁprāptaṁ sumahad ghoraṁ phalaṁ kiṁpākasaṁnibham । sa tad bhuṅkṣva mahārāja saputraḥ sasuhr̥jjanaḥ ॥

नावबुध्यसि यद्राजन्वार्यमाणः सुहृज्जनैः । विदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना ॥

nāvabudhyasi yad rājan vāryamāṇaḥ suhr̥jjanaiḥ । vidureṇātha bhīṣmeṇa droṇena ca mahātmanā ॥

तथा मया चाप्यसकृद्वार्यमाणो न गृह्णसि । वाक्यं हितं च पथ्यं च मर्त्यः पथ्यमिवौषधम् । पुत्राणां मतमास्थाय जितान्मन्यसि पाण्डवान् ॥

tathā mayā cāpy asakr̥d vāryamāṇo na gr̥hṇasi । vākyaṁ hitaṁ ca pathyaṁ ca martyaḥ pathyam ivauṣadham । putrāṇāṁ matam āsthāya jitān manyasi pāṇḍavān ॥

शृणु भूयो यथातत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । कारणं भरतश्रेष्ठ पाण्डवानां जयं प्रति । तत्तेऽहं कथयिष्यामि यथाश्रुतमरिंदम ॥

śr̥ṇu bhūyo yathātattvaṁ yan māṁ tvaṁ paripr̥cchasi । kāraṇaṁ bharataśreṣṭha pāṇḍavānāṁ jayaṁ prati । tat te ’haṁ kathayiṣyāmi yathāśrutam ariṁdama ॥

दुर्योधनेन संपृष्ट एतमर्थं पितामहः । दृष्ट्वा भ्रातॄन्रणे सर्वान्निर्जितान्सुमहारथान् ॥

duryodhanena saṁpr̥ṣṭa etam arthaṁ pitāmahaḥ । dr̥ṣṭvā bhrātr̥̄n raṇe sarvān nirjitān sumahārathān ॥

शोकसंमूढहृदयो निशाकाले स्म कौरवः । पितामहं महाप्राज्ञं विनयेनोपगम्य ह । यदब्रवीत्सुतस्तेऽसौ तन्मे शृणु जनेश्वर ॥

śokasaṁmūḍhahr̥dayo niśākāle sma kauravaḥ । pitāmahaṁ mahāprājñaṁ vinayenopagamya ha । yad abravīt sutas te ’sau tan me śr̥ṇu janeśvara ॥

दुर्योधन उवाच । त्वं च द्रोणश्च शल्यश्च कृपो द्रौणिस्तथैव च । कृतवर्मा च हार्दिक्यः काम्बोजश्च सुदक्षिणः ॥

duryodhana uvāca । tvaṁ ca droṇaś ca śalyaś ca kr̥po drauṇis tathaiva ca । kr̥tavarmā ca hārdikyaḥ kāmbojaś ca sudakṣiṇaḥ ॥

भूरिश्रवा विकर्णश्च भगदत्तश्च वीर्यवान् । महारथाः समाख्याताः कुलपुत्रास्तनुत्यजः ॥

bhūriśravā vikarṇaś ca bhagadattaś ca vīryavān । mahārathāḥ samākhyātāḥ kulaputrās tanutyajaḥ ॥

त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः । पाण्डवानां समस्ताश्च न तिष्ठन्ति पराक्रमे ॥

trayāṇām api lokānāṁ paryāptā iti me matiḥ । pāṇḍavānāṁ samastāś ca na tiṣṭhanti parākrame ॥

तत्र मे संशयो जातस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः । यं समाश्रित्य कौन्तेया जयन्त्यस्मान्पदे पदे ॥

tatra me saṁśayo jātas tan mamācakṣva pr̥cchataḥ । yaṁ samāśritya kaunteyā jayanty asmān pade pade ॥

भीष्म उवाच । शृणु राजन्वचो मह्यं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव । बहुशश्च ममोक्तोऽसि न च मे तत्त्वया कृतम् ॥

bhīṣma uvāca । śr̥ṇu rājan vaco mahyaṁ yat tvāṁ vakṣyāmi kaurava । bahuśaś ca mamokto ’si na ca me tattvayā kr̥tam ॥

क्रियतां पाण्डवैः सार्धं शमो भरतसत्तम । एतत्क्षममहं मन्ये पृथिव्यास्तव चाभिभो ॥

kriyatāṁ pāṇḍavaiḥ sārdhaṁ śamo bharatasattama । etat kṣamam ahaṁ manye pr̥thivyās tava cābhibho ॥

भुञ्जेमां पृथिवीं राजन्भ्रातृभिः सहितः सुखी । दुर्हृदस्तापयन्सर्वान्नन्दयंश्चापि बान्धवान् ॥

bhuñjemāṁ pr̥thivīṁ rājan bhrātr̥bhiḥ sahitaḥ sukhī । durhr̥das tāpayan sarvān nandayaṁś cāpi bāndhavān ॥

न च मे क्रोशतस्तात श्रुतवानसि वै पुरा । तदिदं समनुप्राप्तं यत्पाण्डूनवमन्यसे ॥

na ca me krośatas tāta śrutavān asi vai purā । tad idaṁ samanuprāptaṁ yat pāṇḍūn avamanyase ॥

यश्च हेतुरवध्यत्वे तेषामक्लिष्टकर्मणाम् । तं शृणुष्व महाराज मम कीर्तयतः प्रभो ॥

yaś ca hetur avadhyatve teṣām akliṣṭakarmaṇām । taṁ śr̥ṇuṣva mahārāja mama kīrtayataḥ prabho ॥

नास्ति लोकेषु तद्भूतं भविता नो भविष्यति । यो जयेत्पाण्डवान्संख्ये पालिताञ्शार्ङ्गधन्वना ॥

nāsti lokeṣu tad bhūtaṁ bhavitā no bhaviṣyati । yo jayet pāṇḍavān saṁkhye pālitāñ śārṅgadhanvanā ॥

यत्तु मे कथितं तात मुनिभिर्भावितात्मभिः । पुराणगीतं धर्मज्ञ तच्छृणुष्व यथातथम् ॥

yat tu me kathitaṁ tāta munibhir bhāvitātmabhiḥ । purāṇagītaṁ dharmajña tac chr̥ṇuṣva yathātatham ॥

पुरा किल सुराः सर्वे ऋषयश्च समागताः । पितामहमुपासेदुः पर्वते गन्धमादने ॥

purā kila surāḥ sarve r̥ṣayaś ca samāgatāḥ । pitāmaham upāseduḥ parvate gandhamādane ॥

मध्ये तेषां समासीनः प्रजापतिरपश्यत । विमानं जाज्वलद्भासा स्थितं प्रवरमम्बरे ॥

madhye teṣāṁ samāsīnaḥ prajāpatir apaśyata । vimānaṁ jājvalad bhāsā sthitaṁ pravaram ambare ॥

ध्यानेनावेद्य तं ब्रह्मा कृत्वा च नियतोऽञ्जलिम् । नमश्चकार हृष्टात्मा परमं परमेश्वरम् ॥

dhyānenāvedya taṁ brahmā kr̥tvā ca niyato ’ñjalim । namaścakāra hr̥ṣṭātmā paramaṁ parameśvaram ॥

ऋषयस्त्वथ देवाश्च दृष्ट्वा ब्रह्माणमुत्थितम् । स्थिताः प्राञ्जलयः सर्वे पश्यन्तो महदद्भुतम् ॥

r̥ṣayas tv atha devāś ca dr̥ṣṭvā brahmāṇam utthitam । sthitāḥ prāñjalayaḥ sarve paśyanto mahad adbhutam ॥

यथावच्च तमभ्यर्च्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । जगाद जगतः स्रष्टा परं परमधर्मवित् ॥

yathāvac ca tam abhyarcya brahmā brahmavidāṁ varaḥ । jagāda jagataḥ sraṣṭā paraṁ paramadharmavit ॥

विश्वावसुर्विश्वमूर्तिर्विश्वेशो; विष्वक्सेनो विश्वकर्मा वशी च । विश्वेश्वरो वासुदेवोऽसि तस्मा;द्योगात्मानं दैवतं त्वामुपैमि ॥

viśvāvasur viśvamūrtir viśveśo; viṣvakseno viśvakarmā vaśī ca । viśveśvaro vāsudevo ’si tasmād; yogātmānaṁ daivataṁ tvām upaimi ॥

जय विश्व महादेव जय लोकहिते रत । जय योगीश्वर विभो जय योगपरावर ॥

jaya viśva mahādeva jaya lokahite rata । jaya yogīśvara vibho jaya yogaparāvara ॥

पद्मगर्भ विशालाक्ष जय लोकेश्वरेश्वर । भूतभव्यभवन्नाथ जय सौम्यात्मजात्मज ॥

padmagarbha viśālākṣa jaya lokeśvareśvara । bhūtabhavyabhavan nātha jaya saumyātmajātmaja ॥

असंख्येयगुणाजेय जय सर्वपरायण । नारायण सुदुष्पार जय शार्ङ्गधनुर्धर ॥

asaṁkhyeyaguṇājeya jaya sarvaparāyaṇa । nārāyaṇa suduṣpāra jaya śārṅgadhanurdhara ॥

सर्वगुह्यगुणोपेत विश्वमूर्ते निरामय । विश्वेश्वर महाबाहो जय लोकार्थतत्पर ॥

sarvaguhyaguṇopeta viśvamūrte nirāmaya । viśveśvara mahābāho jaya lokārthatatpara ॥

महोरग वराहाद्य हरिकेश विभो जय । हरिवास विशामीश विश्वावासामिताव्यय ॥

mahoraga varāhādya harikeśa vibho jaya । harivāsa viśāmīśa viśvāvāsāmitāvyaya ॥

व्यक्ताव्यक्तामितस्थान नियतेन्द्रिय सेन्द्रिय । असंख्येयात्मभावज्ञ जय गम्भीर कामद ॥

vyaktāvyaktāmitasthāna niyatendriya sendriya । asaṁkhyeyātmabhāvajña jaya gambhīra kāmada ॥

अनन्त विदितप्रज्ञ नित्यं भूतविभावन । कृतकार्य कृतप्रज्ञ धर्मज्ञ विजयाजय ॥

ananta viditaprajña nityaṁ bhūtavibhāvana । kr̥takārya kr̥taprajña dharmajña vijayājaya ॥

गुह्यात्मन्सर्वभूतात्मन्स्फुटसंभूतसंभव । भूतार्थतत्त्व लोकेश जय भूतविभावन ॥

guhyātman sarvabhūtātman sphuṭasaṁbhūtasaṁbhava । bhūtārthatattva lokeśa jaya bhūtavibhāvana ॥

आत्मयोने महाभाग कल्पसंक्षेपतत्पर । उद्भावन मनोद्भाव जय ब्रह्मजनप्रिय ॥

ātmayone mahābhāga kalpasaṁkṣepatatpara । udbhāvana manodbhāva jaya brahmajanapriya ॥

निसर्गसर्गाभिरत कामेश परमेश्वर । अमृतोद्भव सद्भाव युगाग्ने विजयप्रद ॥

nisargasargābhirata kāmeśa parameśvara । amr̥todbhava sadbhāva yugāgne vijayaprada ॥

प्रजापतिपते देव पद्मनाभ महाबल । आत्मभूत महाभूत कर्मात्मञ्जय कर्मद ॥

prajāpatipate deva padmanābha mahābala । ātmabhūta mahābhūta karmātmañ jaya karmada ॥

पादौ तव धरा देवी दिशो बाहुर्दिवं शिरः । मूर्तिस्तेऽहं सुराः कायश्चन्द्रादित्यौ च चक्षुषी ॥

pādau tava dharā devī diśo bāhur divaṁ śiraḥ । mūrtis te ’haṁ surāḥ kāyaś candrādityau ca cakṣuṣī ॥

बलं तपश्च सत्यं च धर्मः कामात्मजः प्रभो । तेजोऽग्निः पवनः श्वास आपस्ते स्वेदसंभवाः ॥

balaṁ tapaś ca satyaṁ ca dharmaḥ kāmātmajaḥ prabho । tejo ’gniḥ pavanaḥ śvāsa āpas te svedasaṁbhavāḥ ॥

अश्विनौ श्रवणौ नित्यं देवी जिह्वा सरस्वती । वेदाः संस्कारनिष्ठा हि त्वयीदं जगदाश्रितम् ॥

aśvinau śravaṇau nityaṁ devī jihvā sarasvatī । vedāḥ saṁskāraniṣṭhā hi tvayīdaṁ jagad āśritam ॥

न संख्यां न परीमाणं न तेजो न पराक्रमम् । न बलं योगयोगीश जानीमस्ते न संभवम् ॥

na saṁkhyāṁ na parīmāṇaṁ na tejo na parākramam । na balaṁ yogayogīśa jānīmas te na saṁbhavam ॥

त्वद्भक्तिनिरता देव नियमैस्त्वा समाहिताः । अर्चयामः सदा विष्णो परमेशं महेश्वरम् ॥

tvadbhaktiniratā deva niyamais tvā samāhitāḥ । arcayāmaḥ sadā viṣṇo parameśaṁ maheśvaram ॥

ऋषयो देवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । पिशाचा मानुषाश्चैव मृगपक्षिसरीसृपाः ॥

r̥ṣayo devagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ । piśācā mānuṣāś caiva mr̥gapakṣisarīsr̥pāḥ ॥

एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् । पद्मनाभ विशालाक्ष कृष्ण दुःस्वप्ननाशन ॥

evamādi mayā sr̥ṣṭaṁ pr̥thivyāṁ tvatprasādajam । padmanābha viśālākṣa kr̥ṣṇa duḥsvapnanāśana ॥

त्वं गतिः सर्वभूतानां त्वं नेता त्वं जगन्मुखम् । त्वत्प्रसादेन देवेश सुखिनो विबुधाः सदा ॥

tvaṁ gatiḥ sarvabhūtānāṁ tvaṁ netā tvaṁ jaganmukham । tvatprasādena deveśa sukhino vibudhāḥ sadā ॥

पृथिवी निर्भया देव त्वत्प्रसादात्सदाभवत् । तस्माद्भव विशालाक्ष यदुवंशविवर्धनः ॥

pr̥thivī nirbhayā deva tvatprasādāt sadābhavat । tasmād bhava viśālākṣa yaduvaṁśavivardhanaḥ ॥

धर्मसंस्थापनार्थाय दैतेयानां वधाय च । जगतो धारणार्थाय विज्ञाप्यं कुरु मे प्रभो ॥

dharmasaṁsthāpanārthāya daiteyānāṁ vadhāya ca । jagato dhāraṇārthāya vijñāpyaṁ kuru me prabho ॥

यदेतत्परमं गुह्यं त्वत्प्रसादमयं विभो । वासुदेव तदेतत्ते मयोद्गीतं यथातथम् ॥

yad etat paramaṁ guhyaṁ tvatprasādamayaṁ vibho । vāsudeva tad etat te mayodgītaṁ yathātatham ॥

सृष्ट्वा संकर्षणं देवं स्वयमात्मानमात्मना । कृष्ण त्वमात्मनास्राक्षीः प्रद्युम्नं चात्मसंभवम् ॥

sr̥ṣṭvā saṁkarṣaṇaṁ devaṁ svayam ātmānam ātmanā । kr̥ṣṇa tvam ātmanāsrākṣīḥ pradyumnaṁ cātmasaṁbhavam ॥

प्रद्युम्नाच्चानिरुद्धं त्वं यं विदुर्विष्णुमव्ययम् । अनिरुद्धोऽसृजन्मां वै ब्रह्माणं लोकधारिणम् ॥

pradyumnāc cāniruddhaṁ tvaṁ yaṁ vidur viṣṇum avyayam । aniruddho ’sr̥jan māṁ vai brahmāṇaṁ lokadhāriṇam ॥

वासुदेवमयः सोऽहं त्वयैवास्मि विनिर्मितः । विभज्य भागशोऽऽत्मानं व्रज मानुषतां विभो ॥

vāsudevamayaḥ so ’haṁ tvayaivāsmi vinirmitaḥ । vibhajya bhāgaśo ’’tmānaṁ vraja mānuṣatāṁ vibho ॥

तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै । धर्मं स्थाप्य यशः प्राप्य योगं प्राप्स्यसि तत्त्वतः ॥

tatrāsuravadhaṁ kr̥tvā sarvalokasukhāya vai । dharmaṁ sthāpya yaśaḥ prāpya yogaṁ prāpsyasi tattvataḥ ॥

त्वां हि ब्रह्मर्षयो लोके देवाश्चामितविक्रम । तैस्तैश्च नामभिर्भक्ता गायन्ति परमात्मकम् ॥

tvāṁ hi brahmarṣayo loke devāś cāmitavikrama । tais taiś ca nāmabhir bhaktā gāyanti paramātmakam ॥

स्थिताश्च सर्वे त्वयि भूतसंघाः; कृत्वाश्रयं त्वां वरदं सुबाहो । अनादिमध्यान्तमपारयोगं; लोकस्य सेतुं प्रवदन्ति विप्राः ॥

sthitāś ca sarve tvayi bhūtasaṁghāḥ; kr̥tvāśrayaṁ tvāṁ varadaṁ subāho । anādimadhyāntam apārayogaṁ; lokasya setuṁ pravadanti viprāḥ ॥