अर्जुन उवाच । भीम ज्येष्ठो गुरुर्मे त्वं नातोऽन्यद्वक्तुमुत्सहे । धृतराष्ट्रो हि राजर्षिः सर्वथा मानमर्हति ॥
arjuna uvāca । bhīma jyeṣṭho gurur me tvaṁ nāto ’nyad vaktum utsahe । dhr̥tarāṣṭro hi rājarṣiḥ sarvathā mānam arhati ॥
Who speaks here अर्जुन arjuna · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §11–13 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
अर्जुन उवाच । भीम ज्येष्ठो गुरुर्मे त्वं नातोऽन्यद्वक्तुमुत्सहे । धृतराष्ट्रो हि राजर्षिः सर्वथा मानमर्हति ॥
arjuna uvāca । bhīma jyeṣṭho gurur me tvaṁ nāto ’nyad vaktum utsahe । dhr̥tarāṣṭro hi rājarṣiḥ sarvathā mānam arhati ॥
न स्मरन्त्यपराद्धानि स्मरन्ति सुकृतानि च । असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः ॥
na smaranty aparāddhāni smaranti sukr̥tāni ca । asaṁbhinnārthamaryādāḥ sādhavaḥ puruṣottamāḥ ॥
इदं मद्वचनात्क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् । यावदिच्छति पुत्राणां दातुं तावद्ददाम्यहम् ॥
idaṁ madvacanāt kṣattaḥ kauravaṁ brūhi pārthivam । yāvad icchati putrāṇāṁ dātuṁ tāvad dadāmy aham ॥
भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदामुपकारिणाम् । मम कोशादिति विभो मा भूद्भीमः सुदुर्मनाः ॥
bhīṣmādīnāṁ ca sarveṣāṁ suhr̥dām upakāriṇām । mama kośād iti vibho mā bhūd bhīmaḥ sudurmanāḥ ॥
वैशंपायन उवाच । इत्युक्ते धर्मराजस्तमर्जुनं प्रत्यपूजयत् । भीमसेनः कटाक्षेण वीक्षां चक्रे धनंजयम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । ity ukte dharmarājas tam arjunaṁ pratyapūjayat । bhīmasenaḥ kaṭākṣeṇa vīkṣāṁ cakre dhanaṁjayam ॥
ततः स विदुरं धीमान्वाक्यमाह युधिष्ठिरः । न भीमसेने कोपं स नृपतिः कर्तुमर्हति ॥
tataḥ sa viduraṁ dhīmān vākyam āha yudhiṣṭhiraḥ । na bhīmasene kopaṁ sa nr̥patiḥ kartum arhati ॥
परिक्लिष्टो हि भीमोऽयं हिमवृष्ट्यातपादिभिः । दुःखैर्बहुविधैर्धीमानरण्ये विदितं तव ॥
parikliṣṭo hi bhīmo ’yaṁ himavr̥ṣṭyātapādibhiḥ । duḥkhair bahuvidhair dhīmān araṇye viditaṁ tava ॥
किं तु मद्वचनाद्ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् । यद्यदिच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहादिति ॥
kiṁ tu madvacanād brūhi rājānaṁ bharatarṣabham । yad yad icchasi yāvac ca gr̥hyatāṁ madgr̥hād iti ॥
यन्मात्सर्यमयं भीमः करोति भृशदुःखितः । न तन्मनसि कर्तव्यमिति वाच्यः स पार्थिवः ॥
yan mātsaryam ayaṁ bhīmaḥ karoti bhr̥śaduḥkhitaḥ । na tan manasi kartavyam iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ॥
यन्ममास्ति धनं किंचिदर्जुनस्य च वेश्मनि । तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः ॥
yan mamāsti dhanaṁ kiṁ cid arjunasya ca veśmani । tasya svāmī mahārāja iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ॥
ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः । पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यमद्य सः ॥
dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṁ kriyatāṁ vyayaḥ । putrāṇāṁ suhr̥dāṁ caiva gacchatv ānr̥ṇyam adya saḥ ॥
इदं चापि शरीरं मे तवायत्तं जनाधिप । धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर्नास्त्यत्र संशयः ॥
idaṁ cāpi śarīraṁ me tavāyattaṁ janādhipa । dhanāni ceti viddhi tvaṁ kṣattar nāsty atra saṁśayaḥ ॥